Meerwaardebelasting: hoe bepaalt u de waarde van uw onderneming?

Weinig kmo-leiders weten hoeveel hun onderneming werkelijk waard is.

Nochtans wordt waardering vandaag cruciaal om zich correct te positioneren in het licht van de nieuwe meerwaardebelasting zoals voorzien in het wetsontwerp.

Waarom waardering nu essentieel wordt

Vanaf 1 januari 2026 zal elke meerwaarde op de verkoop van aandelen worden belast.

Een overgangsregeling bepaalt dat voor reeds aangehouden aandelen de belastbare meerwaarde zal worden berekend op basis van de geschatte waarde op 31 december 2025, en niet op basis van de historische aankoopprijs.

Meerwaarden opgebouwd vóór 2025 zullen niet worden belast. Enkel de meerwaarde gerealiseerd boven de marktwaarde op 31/12/2025 zal aan belasting worden onderworpen.

Voor beursgenoteerde ondernemingen zal de weerhouden waarde de laatste slotkoers op 31/12/2025 zijn, tenzij u kunt aantonen dat uw aankoopprijs hoger lag. Deze uitzondering blijft geldig tot 31/12/2030.

Voor niet-beursgenoteerde ondernemingen (besloten vennootschappen, naamloze vennootschappen, holdings, familiebedrijven, enz.) hangt alles af van uw vermogen om een ernstige en verdedigbare waardering te documenteren. Voor deze ondernemingen is een robuuste waardering dan ook essentieel om deze referentiewaarde te onderbouwen.

Een onderneming waarderen: een momentopname of een film?

Alle waarderingsmethoden zijn gebaseerd op dezelfde onderliggende logica: vergelijken wat de onderneming vandaag waard is (balans) met wat zij morgen kan genereren (P&L / kasstromen).

Sommige methoden geven de voorkeur aan een balansgerichte benadering (actiefwaarde), andere aan een winst- of rendementsgerichte benadering (resultatenrekening), terwijl sommige een hybride benadering hanteren en zowel activa als resultaten in beschouwing nemen.

Een ernstige waardering bestaat er nooit in één enkele methode te kiezen, maar wel in het vergelijken van meerdere “kijkhoeken” en het uitsluiten van diegene die niet relevant zijn voor het type onderneming in kwestie.

De belangrijkste families van waarderingsmethoden

1. Actiefgerichte methoden

Zij waarderen wat de onderneming vandaag bezit.

a) Gecorrigeerde netto-actiefwaarde

De eenvoudigste methode:
Gecorrigeerde netto-actiefwaarde = Activa − Passiva

De activa omvatten alle bestanddelen zoals liquide middelen, voorraden, gebouwen, patenten en vorderingen. Daarvan trekken we de schulden van de onderneming af: bankleningen, lonen, leveranciers, belastingen, enz.

📌 Sterktes

• Zeer geschikt voor kapitaalintensieve ondernemingen, vastgoedvennootschappen en holdings
• Biedt een concreet beeld op basis van tastbare cijfers

📌 Beperkingen

• Zegt niets over de toekomstige rendabiliteit
• Niet geschikt voor ondernemingen die waarde creëren via immateriële activa (consultancykantoren, agentschappen, dienstverlenende bedrijven, uniek knowhow, enz.)
• De benadering kan reductief zijn, aangezien twee ondernemingen dezelfde netto-actiefwaarde kunnen hebben maar volledig verschillende bedrijfsmodellen.

2. Gemengde methoden

Zij combineren activa en rendabiliteit.

a) Gemiddeldewaardemethode

De waarde wordt berekend als het gemiddelde van:

• Actiefwaarde
• Winst- of kasstroomgebaseerde waarde

Filosofie: een onderneming is zowel een activabasis als een winstgenererende machine.

📌 Sterktes

Meer evenwichtig dan een louter balansgerichte benadering

📌 Beperkingen

• Verlies van relevante informatie eigen aan elke methode
• De intrinsieke waarde weerspiegelt mogelijk niet de werkelijke economische realiteit van de onderneming

b) Schulenburg-methode

Deze methode wordt veel gebruikt in Duitstalige landen.

Ze focust op het vermogen van een onderneming om overwinst te genereren, met andere woorden winst boven wat normaal verwacht wordt voor een onderneming van vergelijkbare grootte en sector.

Deze overwinst wordt toegevoegd aan de netto-actiefwaarde, waardoor ook overprestatie wordt gewaardeerd.

📌 Sterktes

• Ideaal voor stabiele, familiale kmo’s met een consistente historiek
• Geschikt wanneer er vergelijkbare ondernemingen op de markt bestaan
• Integreert het begrip goodwill bovenop de zuivere activa

c) UEEC-methode

Een gemoderniseerde en geharmoniseerde versie van de Schulenburg-methode, gevalideerd door de Union of European Accounting Experts. Ze maakt gebruik van gestandaardiseerde coëfficiënten die beter aansluiten bij de huidige markten.

📌 Sterktes

• Maakt waardering als continuïteit mogelijk, onafhankelijk van de historische activawaarde
• Wordt vaak gebruikt bij eigendomsoverdrachten, gedeeltelijke verkopen of interne evaluaties
• Bijzonder relevant voor kmo’s of stabiele ondernemingen met consistente resultaten

d) Stuttgart-methode

Deze methode is vergelijkbaar met de gemiddeldewaardemethode, maar introduceert een wegingsfactor α (tussen 0 en 1) om de waardering te sturen:

• meer richting activa, of
• meer richting resultaten,

afhankelijk van de aard van de onderneming.

📌 Sterktes

• Flexibel en ruim toegepast
• Geeft een nauwkeurige weerspiegeling van de economische realiteit

3. Resultaat- / P&L-gebaseerde methoden

a) EBITDA-multiples

Waarschijnlijk de meest gekende methode.

Waarde = EBITDA × sectormultiple

De multiple hangt af van:

• De onderneming zelf
• Marktomstandigheden
• De sector
• Groeivooruitzichten
• Risico’s (klantconcentratie, afhankelijkheden, werkkapitaal, enz.)
• Kwaliteit van het management

📌 Sterktes

• Eenvoudig, intuïtief en ruim gebruikt in M&A
• Geeft een goede weerspiegeling van de operationele prestaties

📌 Beperkingen

• Houdt geen rekening met activa (vastgoedbedrijven kunnen ondergewaardeerd zijn)
• Volatiel: één zwak boekjaar kan de waardering sterk doen dalen

b) Angelsaksische goodwillmethode

Deze methode berekent duurzame overwinst ten opzichte van de markt en kapitaliseert deze over meerdere jaren.

📌 Sterktes

Zeer relevant voor ondernemingen met:

• Sterke merken
• Gevestigde reputaties
• Diepgaande expertise
• Een duurzaam concurrentieel voordeel

📌 Beperkingen

• Enkel relevant voor verkopers indien er overwinst bestaat
• Veronderstelt dat overwinst zich zal blijven voordoen
• Vereist betrouwbare vergelijkingspunten

c) Zuivere winstkapitalisatiemethode

Duurzame winsten worden gekapitaliseerd aan een vereist rendement.

📌 Sterktes

• Eenvoudig
• Ruim toegepast bij zeer rendabele en stabiele ondernemingen

📌 Beperkingen

• Negeert volledig de activawaarde, wat voor bepaalde sectoren een aanzienlijke vertekening creëert

d) DCF – Discounted Cash Flow

Toekomstige kasstromen worden geprojecteerd over een bepaalde periode en verdisconteerd om tot een actuele waarde te komen.

📌 Sterktes

• Integreert de toekomstvisie van de onderneming
• Zeer geschikt voor voorspelbare, mature ondernemingen met een sterk trackrecord

📌 Beperkingen

• Extreem gevoelig voor aannames (groei, inflatie, investeringen, enz.)
• Niet geschikt voor jonge, snelgroeiende kmo’s of ondernemingen zonder historiek
• Negeert activawaarde. Typisch voorbeeld: een freelancer met terugkerende contracten kan een hoge DCF-waarde hebben. Een vastgoedvennootschap die een gebouw bezit met enkele huurders kan een lage DCF-waarde hebben.

4. Niet-boekhoudkundige factoren

Een waardering moet ook rekening houden met elementen die niet in de cijfers tot uiting komen:

• Afhankelijkheid van één enkele klant of leverancier
• Niet-vervangbare managementvaardigheden
• Toekomstige vereiste kosten (rekrutering, machines, onderhoud)
• Ondergewaardeerde managementverloning vóór verkoop
• Operationele risico’s (storingen, regelgeving, normen, certificeringen)
• Verouderde machines of uitrusting

Al deze factoren kunnen de uiteindelijke waardering aanzienlijk beïnvloeden.

Wat is de juiste waarderingsmethode?

Geen enkele methode is perfect. Elke methode vertegenwoordigt een specifiek perspectief op de waarde van een onderneming en biedt slechts een gedeeltelijk beeld.

In de praktijk:

Sommige methoden zullen duidelijk inconsistent zijn (bv. een DCF die 40× hoger ligt dan de andere)

Sommige zullen ongeschikt zijn voor de ontwikkelingsfase van de onderneming

Andere zullen een nuttige onderhandelingshoek bieden

Een degelijke waardering maakt doorgaans gebruik van 4 tot 6 methoden, wat leidt tot een betekenisvolle gemiddelde waarde.

Tot slot kunnen sommige ondernemingen niet met deze methoden worden gewaardeerd. Zo vereist een biotechnologiebedrijf in de R&D-fase (“cash-burn”) eerder een waardering van zijn patenten of ontwikkelingspijplijn dan van de onderneming zelf.

Wanneer is een waardering nuttig?

Naast het fiscale kader van de toekomstige meerwaardebelasting is waardering vooral een strategisch instrument.

Voorbereiding van een verkoop

Als u van plan bent uw onderneming te verkopen, is het essentieel om te weten welke prijs u wenst te vragen vóór u in onderhandeling treedt. Een waardering biedt deze financiële referentie en helpt hefbomen te identificeren om waarde te verhogen: optimalisatie van EBITDA, beter beheer van het werkkapitaal en verduidelijking van mogelijke frictiepunten tijdens het verkoopproces. Ze laat u toe onderhandelingen aan te vatten met een duidelijke, onderbouwde en strategische visie.

Planning van een overname

Wanneer u overweegt een onderneming over te nemen, is waardering even essentieel. Ze helpt te beoordelen of de vraagprijs coherent is, risico’s te anticiperen, onderhandelingshefbomen te identificeren en de maximale prijs te bepalen die u kunt betalen zonder uw project in gevaar te brengen. Een solide waardering wordt zo een sleutelinstrument om uw bod te structureren, de transactie te beveiligen en te onderhandelen vanuit een sterke positie.

Voorbereiding van een familiale opvolging

In een vaak emotionele context biedt waardering een objectief referentiepunt dat helpt spanningen te beperken. Ze verduidelijkt de werkelijke waarde van de onderneming, vermijdt subjectieve discussies en ondersteunt eerlijke besluitvorming op basis van een neutrale en gedeelde financiële analyse.

Ontvangen van nieuwe investeerders

Een gestructureerde waardering versterkt de geloofwaardigheid van uw investeringsdossier. Ze verklaart duidelijk de logica achter de gevraagde financiering, toont de robuustheid van het bedrijf aan en onderbouwt aannames met coherente gegevens. Ze is een sleutelelement om het vertrouwen van investeerders op te bouwen en engagement te vergemakkelijken.

Hoe Altesia u kan ondersteunen

Bij Altesia voeren wij regelmatig waarderingen uit voor kmo’s, afgestemd op uw activiteit en specifieke context.

Onze aanpak:

• Analyse van boekhoudkundige gegevens
• Selectie van relevante waarderingsmethoden
• Uitsluiting van inconsistente methoden
• Waar relevant, integratie van niet-boekhoudkundige factoren na analyse van de onderneming en de cijfers
• Bepaling van een betrouwbare gemiddelde waarde
• Identificatie van belangrijke gevoeligheden en risicofactoren die de waardering beïnvloeden

Interesse om de waarde van uw onderneming te bespreken?

Contacteer ons voor een heldere, goed onderbouwde en bedrijfsspecifieke waardering.