Wanneer de vergelijking vertekend is
Wanneer een kmo-bedrijfsleider de opportuniteit moet afwegen om met een consultant te werken, is de kost steevast het eerste bezwaar.
De rekening is snel gemaakt: men vermenigvuldigt het dagtarief van de consultant met twintig dagen, en vergelijkt dat met het bruto maandloon van een goed profiel. Met zo’n vergelijking kost de consultant doorgaans twee tot drie keer meer.
En toch vergelijkt die redenering twee cijfers die geen reden hebben om met elkaar vergeleken te worden: een all-inprijs (het dagtarief van de consultant omvat alles), naast slechts een gedeeltelijke prijs (het brutoloon, dat slechts het startpunt is van de werkelijke kost van een werknemer in België).
Volgens onze berekeningen, wanneer men beide op dezelfde basis plaatst, door de totale jaarkost te delen door de werkelijk gepresteerde dagen, verkleint de kloof spectaculair. En in een aantal courante configuraties komt de consultant zelfs goedkoper uit dan de werknemer. Dit artikel behandelt verschillende scenario’s. U kunt de vergelijking zelf testen via onze kostencalculator consultant vs. werknemer.
Wat een werknemer echt kost in België
Het brutoloon is slechts een deel van de kost van een werknemer. Bovenop het bruto stapelen zich op:
- de werkgeversbijdragen RSZ, die elke betaalde euro bruto verzwaren;
- het werkgeversvakantiegeld, de eindejaarspremie en eventuele bonussen, die dezelfde fiscale en sociale lasten dragen als het loon;
- de eventuele ontslagkosten: afscheid nemen van een medewerker kost weken opzeg of vergoeding, en die kost groeit elk jaar;
- de bedrijfswagen en de reële totale kost ervan (leasing, brandstof of laden, taksen, verzekering);
- de voordelen: maaltijdcheques, ecocheques, groepsverzekering, hospitalisatieverzekering, telefoon, materiaal;
- de opleiding, onmisbaar om het profiel up-to-date te houden en met een wettelijk minimum aantal verplichte opleidingsdagen;
- de wervingskosten, eenmalig betaald maar af te schrijven over de werkelijke aanwezigheidsduur.
En er is een tweede correctie, die bijna altijd vergeten wordt: de werkelijk gepresteerde dagen. Van de theoretische werkdagen moet men de wettelijke verlofdagen, de extralegale verlofdagen en de ziektedagen aftrekken. De totale jaarkost wordt dus gespreid over aanzienlijk minder dagen dan men denkt.
De gecorrigeerde berekening voorziet dus aan de ene kant een teller die de volledige jaarkost omvat, en aan de andere kant, in de noemer, de werkelijke productieve dagen per jaar. De dagkost van een werknemer heeft nog weinig te maken met de snelle maar simplistische berekening “bruto maandloon gedeeld door twintig”. Onze simulator maakt deze berekening voor uw situatie, regel per regel.
Drie configuraties waarin de consultant rechtstreeks goedkoper is
De kostenkloof tussen consultant en werknemer hangt af van de configuratie. In drie veelvoorkomende scenario’s tonen onze simulaties dat de rekening in het voordeel van de consultant omslaat.
1. Senior- en directiefuncties
Hoe senior het profiel, hoe meer het pakket aanzwelt, en hoe meer de multiplicatoren op hol slaan. De bonus vertegenwoordigt een groeiend aandeel van het bruto. De groepsverzekering, berekend als percentage van het loon, volgt. De wagen gaat een klasse hoger. Incentiveplannen komen erbij. En de wervingskosten van een directieprofiel bereiken een aanzienlijk deel van het jaarpakket.
Daarom is, in onze simulaties, de consultant heel vaak rechtstreeks voordeliger voor senior- en directiefuncties (bv. CFO, CPO, CHRO): bij hun dagtarief komen geen bonus, geen vaste kosten, geen verzekeringen, geen ziekte, geen te betalen verlof, en geen opleidingsbudget.
Als u daar nog aan toevoegt dat de consultant deeltijds kan worden ingezet, wordt het verschil nog voordeliger. Een kmo heeft immers zelden een voltijdse CFO nodig, noch een voltijdse aankoopdirecteur. Ze heeft een financiële leiding of een senior Aankoopconsultant nodig, enkele dagen per week. Een CFO in loondienst wordt echter voltijds aangeworven.
2. Deeltijdse functies
Deeltijds is de consultant in de meeste gevallen rechtstreeks voordeliger dan een vaste aanwerving, ongeacht het senioriteitsniveau.
De reden is mechanisch. Wanneer een werknemer deeltijds gaat werken, daalt zijn bruto evenredig… maar de rest niet. De wagen kost evenveel. Het materiaal, de telefoon, de forfaitaire verzekeringen ook. De wervingskosten zijn identiek, maar worden afgeschreven over minder gewerkte dagen. Resultaat: de dagkost van een deeltijdse werknemer ligt hoger dan die van hetzelfde profiel voltijds.
De consultant daarentegen volgt een eenvoudige regel: u betaalt de gepresteerde dagen. Twee dagen per week = twee gefactureerde dagen. De kostenstructuur past zich perfect aan de behoefte aan.
3. Tijdelijke of onzekere behoeften
De eventuele ontslagkosten zijn de post die veel werkgevers tot hun scha en schande ontdekken. Afscheid nemen van een werknemer kost des te meer naarmate hij langer is gebleven. Aanwerven met een vast contract voor een behoefte die tijdelijk blijkt, kost dus dubbel: bij de instap (werving, opleiding, inwerking) en bij de uitstap (opzeg of vergoeding).
Voor een behoefte van enkele maanden tot anderhalf jaar (een vervanging, een project, een transitie, een activiteitspiek) vermijdt de consultant beide rekeningen.
Waar de werknemer voordeliger blijft
Voltijds, voor junior- en mediorprofielen, en mits een goede retentie, haalt de vaste aanwerving het uiteindelijk economisch.
De kloof blijft echter veel beperkter dan de intuïtie laat vermoeden, en ze hangt sterk af van twee variabelen die u moeilijk in de hand hebt: betaalt u wervingskosten, en hoe lang blijft de persoon?
De wervingskosten
Een beroep doen op een wervingsbureau betekent een substantiële eenmalige kost, doorgaans evenredig met het jaarpakket van het profiel. Die kost wordt afgeschreven over de werkelijke aanwezigheidsduur van de persoon. Blijft hij meerdere jaren, dan wordt hij marginaal. Vertrekt hij snel, dan weegt hij zwaar op één enkel boekjaar, en moet u opnieuw betalen om hem te vervangen.
Omgekeerd, als u werft zonder bureau (netwerk, rechtstreekse sollicitatie), verdwijnt deze post en wordt de aanwerving competitiever. Dit houdt geen rekening met de indirecte wervingskosten (bijvoorbeeld: interne opleiding, tijd geïnvesteerd door HR, kosten voor het publiceren van vacatures, …).
De retentieduur
De tweede variabele is ongemakkelijker: hoe lang zal de persoon blijven? De Belgische markt voor bepaalde finance-, aankoop- en HR-profielen is krap, en we weten dat generatie Z geneigd is sneller van job te veranderen dan hun voorgangers. En elk vroegtijdig vertrek kost drie keer: de vergoeding of de uitstapopzeg, de herwervingskosten, en de leercurve van de vervanger. Maanden waarin de functie op halve kracht draait.
De werkelijke berekening is dus deze: voor junior- tot mediorconsultants wint de aanwerving als de persoon lang genoeg blijft om zijn instapkosten af te schrijven.
Onder een bepaalde retentieduur — eigen aan elke configuratie — was de consultant de beste keuze. Maar dat weet u pas achteraf.
Onze simulator laat u toe verschillende retentiehypotheses te testen en te zien waar uw eigen break-evenpunt omslaat. Zo kunt u de break-even visualiseren: vanaf welke duur kost de werknemer minder dan de consultant?
Een onzichtbare kost: het wachten
Er is een kost die in alle vergelijkingen consultant vs werknemer ontbreekt: de opportuniteitskost van de vacante functie tijdens de werving.
Een goed finance-, HR- of procurementprofiel werven in België duurt meerdere maanden: opstellen van de vacature, sourcing, gesprekken, opzegtermijn van de kandidaat bij zijn huidige werkgever. Ondertussen gebeurt het werk niet, of gebeurt het slecht: een closing die vertraging oploopt, leveranciers die niet worden uitgedaagd, een overbelast team dat vermoeid raakt, fouten in de payroll, of uitgestelde beslissingen.
In dergelijke situaties kiezen veel van onze klanten voor een consultant die onmiddellijk start en de functie waarneemt terwijl de vaste werving rustig zijn gang gaat.
Tot slot
In uw precieze configuratie — functie, senioriteit, regime, duur, urgentie — naar welke kant neigt de rekening? Dat is wat onze simulator u laat nagaan, met uw eigen cijfers, in vijf minuten.
En omdat de beslissing zich niet alleen op de cijfers afspeelt, zullen we binnenkort, in een aanvullend artikel, alles toelichten wat de calculator u niet zal vertellen: opstartsnelheid, flexibiliteit, samenstelling van de competenties, externe blik, het de-risken van uw volgende aanwerving. (Binnenkort te verschijnen.)
Verder gaan
Download de simulator Consultant vs Werknemer: de complete rekentool, met de geldende Belgische RSZ-tarieven, de opzegtabel en de opsplitsing van alle verborgen kosten. Voer uw cijfers in en krijg uw vergelijking.
Praat met een Altesia-partner: Reserveer een slot van 30 minuten om uw situatie te overlopen, vrijblijvend, of stuur ons uw aanvraag.